سیستم ایمنی بدن انسان متشکل از سیستم پیچیده ای است، سیستم ایمنی بدن وظیفه بسیار مهمی‌ را به عهده دارد.وظیفه ی آن شناسایی و تفکیک سلولها و مولکولهای خودی از غیرخودی و بطور کلی شناسایی و دفاع از بدن در مقابل میکرو ارگانیسم ها میباشد ، سیستم ایمنی بدن همچون سدی راه ورود ویروسها و باکتریها به بدن را مختل می‌کند و در صورت ورود هریک سریعترین واکنش برای شناسایی و حمله به آنها را خواهد داشت. سیستم ایمنی بدن متشکل از پوست ، اسید معده ،آنزیم لیزوزیم و گلبولهای سفید و... میباشد که بخشی از سیستم ایمنی در بدو تولد بصورت مادرزادی وجود دارد و بخشی از آن طی زندگی و مواجهه با ویروسها ، باکتریها و بیماریهای مختللف ایجاد میگردد بطوریکه سیستم ایمنی بدن این نشانه ها را ذخیره کرده وبا ابتلای مجدد به همین بیماریها، ویروسها و باکتریها سریعتر واکنش نشان داده و بدن را در مقابل نفوذ آنها مصون نگاه میدارد.

 

 

بخش اولیه سیستم ایمنی بدن

پوست : پوست انسان نقش بسیار کلیدی در محافظت کل بدن از حمله ی ویروسها  و باکتریها ایفا میکند، همچنین بدلیل وجود چربی و تعرق سطح پوست اسیدی شده و مانع از رشد باکتریها میشود که همین امر بخشی از سیستم ایمنی بدن محسوب میشود.

لایه های مخاطی همچون اسید معده و مخاط بینی :در این بخشها بدلیل وجود عامل نفوذ, موانع دفاعی در نظر گرفته شده که در ادامه به توضیح آن میپردازیم.

  1. مخاط بینی : بدلیل وجود راه نفوذ در سیستم تنفسی انسان، مژک هایی در مخاط بینی وجود دارد که با بدام انداختن باکتریها آنها را بصورت خلط به انتهای حلق رانده و دفع میکند.
  2. اسید معده : در بخش گوارش نیز بدلیل وجود عامل نفوذ باکتری، اسید معده با ترشح اسید, به تخریب باکتریها اقدام نموده و آنها را بوسیله دفع مدفوع خارج مینماید.

 

بخش ثانویه سیستم ایمنی بدن

در این بخش شاهد واکنش بخشهای مختلف درونی بدن به ورود باکتریها، ویروسها و بیماریها هستیم که در ادامه به انواع واکنشهای سیستم ایمنی بدنثانویه خواهیم پرداخت :

 

دفاع سیستم ایمنی بدن با گلبولهای سفید خونی

در این نوع واکنش سیستم ایمنی بدن که از مهمترین بخشهای دفاعیست, گروه فاگوسیتها نسبت به بلعیدن میکروبها و عوامل بیگانه اقدام نموده و آنها را تجزیه و متلاشی میکنند، پروسه ی این واکنش سیستم ایمنی بدن به گونه ایست که عامل خارجی و بیگانه بوسیله ی پای کاذب گلبولها(بخش انعطاف‌پذیر و تغییر شکل‌دهندهٔ گلبول سفید) احاطه میشود، با به داخل کشیدن عامل بیگانه و برخورد آنزیم های لیزوزومی ، عوامل خارجی تجزیه و نابود میشود.

 

دفاع سیستم ایمنی بدن با واکنش التهابی

در این نوع سیستم دفاعی بدن که از بخشهای اولیه ی سیستم دفاعی بدن محسوب میشود ، باکتریها و عوامل خارجی حمله کننده به بدن از بین رفته و شانس ورود به بدن را پیدا نخواهند کرد ، این نوع دفاع اکثراً در زخمها نمود پیدا میکند ، بطوریکه با ترشح هیستامین قطر دیواره های رگها بیشتر شده و در نتیجه حجم عبوری خون افزایش یافته و با واکنش خاصی بنام دیاپدز گلبولهای سفید از دیواره رگ عبور کرده و با تجمع در بخش آسیب دیده به نبرد با عوامل خارجی پرداخته و عوامل بیماری را نابود میکنند . در این نوع دفاع محل آسیب دیده متورم و سرخ رنگ شده و همچنین دارای دمای بالاتری نسبت به نقاط دیگر بدن است.

 

دفاع سیستم ایمنی بدن با واکنش دمایی

واکنش جالب دیگر توسط سیستم ایمنی بدن ، در برخی موارد هنگامی که بدن درگیر دفاع در مقابل ویروسها،باکتریها و بیماری زاهاییست که به بدن حمله نموده اند، دمای بدن افزایش یافته و با تب بروز میکند که در این شرایط طیفی از باکتریها دیگر امکان فعالیت نداشته و متوقف میشوند .

حال با توجه به شناسایی کلیه ی سطوح سیستم ایمنی بدن، در برخی موارد باکتریهایی وجود دارند که از کلیه ی این سطوح عبور نموده و وارد بخش بعدی بدن خواهند شد، که در این مرحله علاوه بر ماکروفاژها نوعی از گلبولهای سفید بنام لنفوسیت ها که از سلولهای بنیادین مغز استخوان پدید می آیند وارد عمل میشوند تا بصورت اختصاصی ایمنی بدن نسبت به عوامل خارجی را تامین نمایند.

 

لنفوسیت دفاعی سیستم ایمنی بدن چیست؟

لنفوسیت ها ازز سلولهای بنیادین مغز استخوان یا همان مغز قرمز استخوان حاصل میشود و در هنگام پدید آمدن نابالغ هستند و توانایی شناسایی عوامل خارجی، میکروبها و باکتریها را به مرور کسب میکنند و اینگونه تکامل می یابند ، این لنفوسیتها به دو دسته لنفوسیت های A (که در مغز استخوان ساخته میشود) و لنفوسیت های T (که در غدد تیموس ساخته میشود) تقسیم میشوند.

این لنفوسیت ها بین لنف و خون در گردش هستند ، بعضاً در گره های لنفی ، لوزه ها، طحال و آپاندیس وجود دارند.

 

عوامل تضعیف کننده سیستم ایمنی بدن

استفاده طولانی مدت از داروها موجب ضعف سیستم ایمنی بدن میشود

ابتلا به بیماری نقص ایمنی یا همان ویروس ایدز که از شایعترین بیماریهای تضعیف کننده سیستم ایمنی بدن است

بیماریهای خونی همچون کم خونی، سرطان خون، میلوفیبروز یا نوعی اختلال در مغز استخوان

سرطان و درمان های شیمیایی آن

ابتلا به دیابت یا بیماری قند

عدم وجود طحال در بدن (بدلایل مختلف امکان دارد طحال آسیب دیده و از بدن خارج شده باشد و یا در موارد نادری بطور مادرزادی وجود نداشته باشد)

عدم فعالیت درست کلیه ها و تجمع سموم

بیماریهای اسکلتی و عضلانی

کمبود ویتامین ها بخصوص ویتامین C

آلرژی و مصرف زیاد شیرینیجات و مواد قندی

مصرف دخانیات و الکل از جمله عوامل تضعیف سیستم ایمنی بدن میباشد

تا اینجا به بررسی سیستم ایمنی بدن پرداختیم و مکانیسم دفاعی بدن در مقابل عوامل خارجی را بیان کردیم ، با توجه به سوالات مکرر عزیزان در مورد چگونگی افزایش و تقویت سیستم ایمنی بدن قصد داریم در مقاله ای مجزا به بررسی راه های افزایش سطح ایمنی بدن بپردازیم , همراه ما باشید... (ادامه دارد)

برای مشاهده مطالب مرتبط با این مقاله به آرشیو مقالات دکتر مجید نصیری مراجعه فرمایید.

منبع : سایت دکتر مجید نصیری

به اشتراک بگذارید :